หมาแมวมีกลิ่นปากเหม็น อย่ามองข้าม สาเหตุที่แท้จริงและการดูแล
Bad Breath (Halitosis) in Dogs and Cats
กลิ่นปากของหมาและแมวไม่ใช่เรื่องที่ต้องทน "กลิ่นปากธรรมดา" ของสัตว์เลี้ยงมีสาเหตุจากสิ่งสกปรกที่สะสมในช่องปาก แต่กลิ่นปากที่เหม็นผิดปกติอาจบ่งบอกถึงโรคฟัน โรคไต หรือเบาหวาน บทความนี้จะช่วยให้คุณรู้ว่ากลิ่นแบบไหนต้องกังวล
สาเหตุของกลิ่นปากที่พบบ่อย
สาเหตุอันดับหนึ่งคือการสะสมของคราบพลัค (plaque) ซึ่งเป็นแผ่นฟิล์มบาง ๆ ของแบคทีเรียบนผิวฟัน เมื่อคราบพลัคจับกับเกลือแร่จนแข็งเป็นหินปูน (tartar) เหงือกจะอักเสบ เกิดการติดเชื้อลึกถึงโพรงฟัน กลายเป็นแหล่งกลิ่นและความเจ็บปวดเรื้อรัง
- คราบพลัคและหินปูน โรคเหงือกอักเสบ และโรคปริทันต์
- เศษอาหารติดซอกฟันหรือบาดแผลในช่องปาก
- เนื้องอกหรือแผลในปาก
- โรคไต ทำให้ลมหายใจมีกลิ่นแอมโมเนีย
- เบาหวานที่ไม่ควบคุม ทำมีกลิ่นหวานแบบผลไม้จากสารคีโตน
- โรคตับหรือภาวะยูรีเมีย ทำให้กลิ่นเหม็นรุนแรง
แยกกลิ่นปากทั่วไปกับกลิ่นที่ต้องกังวล
| กลิ่น | สาเหตุที่น่าจะเป็น | การจัดการ |
|---|---|---|
| กลิ่นคาวหรือเปรี้ยวอ่อน | คราบพลัค หินปูนสะสม | แปรงฟันและตรวจฟันประจำ |
| กลิ่นแอมโมเนียหรือฉุนคล้ายยูเรีย | โรคไตเรื้อรัง | พบสัตวแพทย์ตรวจเลือดด่วน |
| กลิ่นหวานคล้ายผลไม้ | เบาหวาน น้ำตาลในเลือดสูง | พบสัตวแพทย์ตรวจระดับน้ำตาล |
| กลิ่นเน่าฉุนรุนแรง | เนื้องอก แผล หรือเนื้อตายในช่องปาก | พบสัตวแพทย์โดยเร็ว |
วิธีดูแลช่องปากประจำวัน
- เลือกแปรงและยาสีฟันสำหรับสัตว์โดยเฉพาะ ห้ามใช้ยาสีฟันคนเพราะมีสารที่เป็นพิษต่อหมาแมว
- เริ่มจากค่อย ๆ ให้หมาแมวชินกับรสชาติและสัมผัสที่ปาก
- แปรงเป็นวงกลมที่ฟันหน้าและฟันข้างทีละซี่อย่างเบามือ
- ทำทุกวันถ้าเป็นไปได้ อย่างน้อย 3–4 ครั้งต่อสัปดาห์
- ชมและให้รางวัลหลังแปรงเพื่อให้กลายเป็นกิจวัตร
อาหารสูตรดูแลฟัน ของเล่นเคี้ยว และขนมช่วยลดคราบพลัคได้บ้าง แต่ไม่สามารถทดแทนการแปรงฟันและการขูดหินปูนโดยสัตวแพทย์ได้ การตรวจช่องปากควรทำอย่างน้อยปีละ 2 ครั้ง
กลิ่นปากบอกโรคในร่างกายได้
กลิ่นปากไม่ได้บอกแค่ปัญหาฟัน กลิ่นแอมโมเนียฉุนในหมาแมวสูงวัยมักมาจากโรคไตเรื้อรังที่ร่างกายคั่งของเสีย กลิ่นหวานคล้ายผลไม้มาจากเบาหวานที่ไม่ควบคุม และกลิ่นเน่าเหม็นผิดปกติอาจมาจากเนื้องอกหรือแผลติดเชื้อในช่องปาก
- ถ้าสัตว์เลี้ยงน้ำหนักลดทั้งที่กินปกติร่วมกับกลิ่นปาก ควรตรวจไตและตับ
- ถ้ากินน้ำเยอะและฉี่บ่อยร่วมกับกลิ่นหวาน ควรตรวจระดับน้ำตาลในเลือด
- ถ้ากลิ่นปากมาพร้อมเบื่ออาหาร น้ำลายไหล หรือก้มหน้าเคี้ยวด้านเดียว ควรตรวจช่องปากโดยละเอียด
แมวเพศผู้สูงอายุ 12 ปีมาด้วยกลิ่นปากเหม็นและน้ำหนักลด เจ้าของคิดว่าเป็นแค่หินปูน ตรวจพบว่าเป็นโรคไตเรื้อรังระยะต้น การปรับอาหารและรักษาไตช่วยชะลอโรคได้ ซึ่งการพบเจอแต่เนิ่น ๆ จากกลิ่นปากกลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ
เมื่อไรต้องพาไปพบสัตวแพทย์
พาไปพบสัตวแพทย์เมื่อกลิ่นปากเปลี่ยนไปอย่างฉับพลัน เหม็นรุนแรง เหงือกเลือดออก มีฟันโยก น้ำลายไหลมากเป็นเลือด ปากบวม หมาแมวกัดกินลำบาก น้ำหนักลด หรือดื่มน้ำและฉี่บ่อยผิดปกติ กลิ่นปากที่เรื้อรังไม่ควรปล่อยให้ทน แต่ควรได้รับการวินิจฉัยเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง
คำถามพบบ่อย
หมาแมวมีกลิ่นปากเป็นเรื่องปกติไหม?
กลิ่นปากอ่อน ๆ จากคราบพลัคพบได้ แต่กลิ่นปากเหม็นรุนแรงหรือเปลี่ยนไปกะทันหันไม่ใช่เรื่องปกติ และควรพบสัตวแพทย์
แปรงฟันให้หมาแมวทุกวันจำเป็นไหม?
การแปรงฟันทุกวันดีที่สุด แต่ถ้าทำไม่ได้บ่อยนัก อย่างน้อยสัปดาห์ละ 3–4 ครั้งพร้อมตรวจช่องปากประจำ จะช่วยลดคราบพลัคได้มาก
ใช้ยาสีฟันของคนได้ไหม?
ไม่ได้ ยาสีฟันคนมีสารอย่างฟลูออไรด์และไซลิทอลซึ่งเป็นพิษต่อหมาและแมว ต้องใช้ยาสีฟันเฉพาะสำหรับสัตว์เท่านั้น
กลิ่นปากบอกโรคไตได้จริงหรือ?
ได้ โรคไตเรื้อรังทำให้ของเสียสะสมในเลือด ลมหายใจจะมีกลิ่นแอมโมเนียฉุน ควรตรวจเลือดเพื่อยืนยันและวางแผนการรักษา
